Uğur Gürses: Avrupa Madeninde Kanaryalar

EFSF çevre ülkeler için tasarlandı. Ama kriz merkeze, Euro bölgesinin çekirdeğine geldi. Bu haliyle hiçbir sarsıntıya yanıt veremez.

 
Maden ocaklarında, zehirli gaza maruz kaldıklarında insanlardan daha önce ve hızlı biçimde etkilenerek yaşamlarını yitirdikleri için kanaryalar kullanılıyordu. Kuşlar şakımayı kesince, madenciler acil durum hazırlığı yapılacak zamanın geldiğini anlıyorlardı.
Yunanistan altüst olduğunda Euro bölgesinin kanaryası oldu. Sıradaki birkaç kanaryayı canlandırmaya yönelik kurulan küçük kurtarma mekanizması ne yazık ki ayakta tutulamadı. Bunun da ötesinde görmezden gelindi. Madenciler çalışmaya devam etti. Kendilerini, bu olan bitenin ‘kanaryanın sorunu’ olarak ikna ettiler.”
 

Avrupa’nın etkili düşünce kuruluşlarından olan CEPS’in direktörü Daniel Gros ile Alman Deutsche Bank’ın başekonomisti Thomas Mayer’in yazdıkları makale, serbest çeviriyle aktardığımız bu satırlarla başlıyor. Geçen hafta Fransız Societe Generale bankası etrafında yoğunlaşan spekülasyonların ardı arkası henüz kesilmiş değil. Özellikle Amerikan medyasındaki yorumlarda; adı geçen bankanın bilançosunun çok yüksek oranda kaldıraçlı olduğu, bunun Lehman’ın batmadan önceki bilançosundan bile daha yüksek bir rasyo demek olduğu yazılıyor. Lehman’ın 2003-2007 arası dönemde bilanço yükümlülüklerinin öz sermayesine oranı 23 ila 27 (kat) arasında olduğu, oysa Societe Generale’in bilançosunda bu oranın 50 olduğu hesaplanıyor.
 
Kurtarıcı kalmıyor

 
10 gündür İtalya ve İspanya’ya bulaşan finansal kriz dalgasının sonunda Fransa ve Alman bankalarını da yoklaması kaçınılmaz görülüyordu. Şimdi bu gerçekleşiyor. Kasım ayındaki “Kurtaranı kim kurtaracak” başlıklı yazımı anımsadım. Yunanistan krizi patlak verdikten sonra dalga sırayla diğer ülkelere de sirayet etmiş, hatta kurtarma fonu EFSF kurulmuştu. Ancak Euro bölgesinde olup da mali zorluğa düşerek bu fona katkıda bulunamayacak ülkeler, fiilen yükü çekirdekteki ülkelere bırakmıştı. Almanya ve Fransa’ya. Ama çevre ülkeler battıkça, çekirdekteki bu ülkelerin bankaları da sermaye zararına giriyordu. İleride bunlara da sermaye gerekecekti. İşte bugünkü kriz Avrupa’yı o noktaya bugün daha da yaklaştırdı.
 

Şimdi şu noktaya gelindi: EFSF çevre ülkeler için tasarlandı. Ama kriz merkeze, Euro bölgesinin çekirdeğine geldi. Bu haliyle hiçbir sarsıntıya yanıt veremez.
 

İşte yukarıda adlarını andığım iktisatçılar şuna dikkat çekiyorlar: Kurtarma fonu EFSF’nin büyüklüğünün arttırılması işe yaramaz. Çünkü mali sıkıntıya girerek EFSF’ye başvuran ülke otomatik olarak, fona garanti veren ülkeler listesinden çıkıyor. Ayrıca açıkça düzenlenmiş olmasa da, herhangi bir ülkenin ihraç ettiği tahvillerin faizi aşırı biçimde yükselirse EFSF mekanizması içinde garantör pozisyonunda kalamaz. Daha pratik söylemle, herhangi bir ülke AAA notunu kaybederse kurtarma fonu içinde garantör rolü olamayacak.

 
Likidite seli
 

İşte Fransa için geçen hafta başlayan “AAA notunu kaybedebilir” endişesinin ardında bu var. Krizin çekirdeğe girmesi, kurtarma fonunun deyim yerindeyse ‘darmadağın’ olması, Almanya’nın tek başına tüm kurtarma fonunu sırtlaması. Sonuncusu pek gerçekçi durmuyor. Zaten kamuoyunda yeterince direniş mevcut.

 
İktisatçılar Gros ve Mayer bu açmazdan çıkışı, Euro bölgesinde müthiş bir likidite enjeksiyonu ile olabileceğini; bunun da, EFSF’nin adının Avrupa Para Fonu (EMF) olarak değiştirilerek bir banka statüsüne çevrilmesi, fon kaynağının da Avrupa Merkez Bankası’nın kredisine erişiminin sağlanarak yapılabileceğini öneriyorlar. Karar mekanizması da EMF’de, maliye bakanlarının denetimindeki uzmanların değerlendirmesiyle olabileceği anlatılıyor. Böylelikle siyasal irade ve maliye politikası ellerinde bulunmayan merkez bankacıların kararsız durumunun da ortadan kalkacağı da not ediliyor.

 
Bu satırlar yazılırken Merkel ve Sarkozy olasılıkla bu mekanizma da dahil çeşitli seçenekleri değerlendiriyorlardı.

 

Uğur GÜRSES

Radikal Gazetesi

Add a Comment

Social Widgets powered by AB-WebLog.com.

Featuring Recent Posts WordPress Widget development by YD

Önceki yazıyı okuyun:
LiderForex; EUR/USD’da 1,4900 Hazırlığı…

EUR/USD ANALİZ Paris’te Fransa Cumhurbaşkanı Nicolas Sarkozy ve Almanya Başbakanı Angela Merkel arasında gerçekleştirilen zirveden, piyasaların beklediği bir karar çıkmadı....

Kapat