Petrolden Gümüşe: Spekülatörler ve Volatilite

U.S. Commodity Futures Trading Commission (CFTC)  24 Mayıs’ta İsviçre’den iki yatırımcıyı $50 milyon üzerinde türev kontratıyla petrol stoğu yapıp haksız kazanç etmekle suçladı. Bu suçlama Başkan Barrack Obama’nın 3 hafta önce yaptığı açıklamalardan sonra gerçekleşti. Başkan Obama bir özel görev grubu kurarak bu grubu, petrol üzerinde fiyat hilekârlığını ve manipülasyonları ortaya koymakla görevlendirdi. Bu olaydan bir gün sonra Demokratların komite raporunda aşırı petrol spekülasyonları, fiyat enflasyonunu %30’lara kadar artırabilir öngörüsünde bulunuldu.

Wharton Üniversitesi’ndeki uzmanlar ise güncel fiyat dalgalanmalarının asıl sebeplerinin yaşanan ekonomik gelişmeler olduğunu belirtti. Spekülatörler var ve gerçekten fiyatları etkiliyorlar. Hatta onların varlığı pazar ekonomisinin işlerliği açısından da çok önemli. Spekülatörü kabaca söyle tanımlayabiliriz: Bir varlıktan kısa vadede fiyat değişiminin ne yönde olacağını tahmin etmeye çalışarak kar elde etmeyi amaçlar. Kısa vadede fiyatların artış ve azalmalarında rol oynasalar da, marketin doğal dengesini sağlamak açısından önemli bir işlevleri var. Tabi bunu manipülasyonla karıştırmamak lazım, çünkü o daha farklı bir olay ve yasal olarak suç.

Krista Schwarz, Wharton Finance Profösörü konuya şu açıdan yaklaşıyor: “Son birkaç yılda yaşanan petroldeki dalgalanmaların büyük çoğunluğu arz talep meselesine bağlı olarak ortaya çıktı. CFTC’nin son gerçekleştirdiği olayın derinlemesine bilmiyorum ama 50 milyon dolar, global petrol piyasasının büyüklüğü düşünüldüğünde çok büyük bir rakam değil. Bahar aylarında petrolde yaşanan artışlar, Orta Doğu’daki karışıklıklar, Mısır ve Libya’daki belirsizliklerden kaynaklandı. Kaldı ki dünya genelinde ekonomik veriler zayıf gözüküyor ve bu petrol için gerileme demek.” Yani bu argümanların hepsi Schwarz’a göre petrol fiyatlarının spekülasyonlardan ziyade arz talep dengesi doğrultusunda değiştiğini gösteriyor.

Bernard Baumohl, Princeton, N.J.- Economic Outlook Group Baş Ekonomisti ve “The Secrets of Economic Indicators: Hidden Clues to Future Economic Trends and Investment Opportunities” kitabının yazarı ise aynı olaya şu çerçeveden bakıyor: “Spekülasyon, çekinmeden davranan yatırımcıları tanımlamak için kullanılan aşağılayıcı bir terim haline geldi. Bu çok üzücü, çünkü onlar piyasaya katkıda bulunuyorlar. Spekülatörler bir varlığın gerçek değerinden çok, piyasadaki davranış ve kaygıları baz alarak yatırım yapıyorlar ve inanıyorum ki kısa dönem psikolojisini anlamak için diğer yatırımcılardan daha fazla vakit harcıyorlar. Bunun önemli örneği 90’lardaki internet balonudur, o dönemde insanlar bir kuruş bile kar etmeyecek yatırımlar bile yaptılar.”

Craig Pirrong, Bauer College of Business at the University of Houston Finans ve Enerji Marketi Profesörü: “Artan emtia fiyatları için spekülatörleri suçlamak yeni bir şey değil. Bu geçmişten günümüze gelen bir gelenek.” yorumunda bulunarak kendisi de fiyat değişimlerinde ekonomik göstergelerin daha etkin rol oynadığını vurguladı. Pirrong, spekülasyonun manipülasyondan ayrılan yönüne dikkat çekiyor ve 1980’de the Hunt brothers’ın gümüş piyasasında tekel oluşturmak için çok fazla alış yapıp gümüşün fiyatını $49.45’lara çıkarmasından bahsediyor ve bunu manipülasyon olarak etiketliyor. Dikkat edilmesi gereken unsurun, fiyat artıştan çok miktar olduğuna dikkat çekiyor. Petrol piyasasında ise stokların azalırken petrolün fiyatının arttığını, stokların artarken fiyatların azaldığını vurguluyor ve ekliyor: “Eğer market spekülatörler tarafından yönlendiriliyorsa stoklar ve fiyatlar aynı eksende seyretmeli”.

Schwarz, varlıklar piyasasında spekülatörleri ve diğer oyuncuları ayırmanın zorluğuna dikkat çekiyor: “Piyasada herkes kazancını maksimize etmek, riskini minimize etmek ister. Bazıları daha kısa dönemli yatırım yapar bu çok normal.” diyor.

Krishna Ramaswamy, Options ve Futures Market Profesörü spekülatörlerin piyasaya hizmetinden söz ediyor: “Geleceğe dönük iddialarla, spekülatörler futures markette başkalarının almak istemediği riskleri alırlar. Mesela bir çikolata üreticisi, kakao fiyatlarına karşı futures piyasalar olmadan kendini hedge edemez.” diyor ve “the provision of liquidity” kavramını açıklıyor. Piyasada birilerinin -ki bunlar spekülatörler oluyor- ticaretin karşı tarafında bulunduğuna dikkat çekiyor. “Likidite arzı spekülatör tarafından sağlanır ve onlar da tabiî ki bu iş sonucunda bir kazanım beklerler. Riskini hedge etmek isteyen üreticiler mal alıp satacakları zaman ticaretin karşı tarafındaki boşluk spekülatörler tarafından doldurulur.” diyor.

Kaynak: Wharton University of Pennsylvania

Düzenleyen: M. Alp Ertekin

Add a Comment

Social Widgets powered by AB-WebLog.com.

Featuring Recent Posts WordPress Widget development by YD

Önceki yazıyı okuyun:
Büyük Yatırım Bankaları S&P500 Tahminlerini Düşürdü

Wall Street hafta boyunca atağa kalkmaya çabaladıysa da, zayıf ekonomik veriler her seferinde yolunu kesti.  Tapu onayı bekleyen konut satışlarında...

Kapat