Mahfi Eğilmez: Türkiye’de Gelir Dağılımı

Gelir dağılımı eşitliğini ölçmek için kullanılan araçlardan en çokkullanılanı Gini katsayısıdır. Bir kare çizerek soldaki dikey eksene yüzde20’lik bölümler halinde GSYH’dan alınan payları, alttaki yatay eksene de yineyüzde 20’lik paylar halinde nüfusu yerleştirelim. Her bir yüzde 20’lik nüfuspayının gelirden ne kadar pay aldığını bu eksenlerin arasında kalan alandaişaretlersek karşımıza bir eğri çıkar. Buna Lorenz Eğrisi adını veriyoruz.Şimdi de soldan sağa doğru karenin köşegen çizgisini çizelim. Buna da mutlakeşitlik çizgisi diyoruz. Yani bütün işaretlerimiz bu çizginin üzerine gelirse otoplumda gelir dağılımı eşittir. Lorenz eğrisi mutlak eşitlik çizgisinden nekadar uzaklaşıyorsa gelir dağılımı o kadar bozuluyor demektir. Lorenz eğrisininkapladığı alanı mutlak eşitlik çizgisinin altında kalan alanın tamamınabölersek karşımıza bir oran çıkar. Buna Gini Katsayısı diyoruz. Eğer gelirdağılımı tam anlamıyla eşitse, yani bütün değerler mutlak eşitlik çizgisiüzerindeyse o zaman Gini katsayısı sıfır çıkacak demektir. Sıfır ile birarasında değişen katsayı, sıfıra yaklaştıkça gelir dağılımı eşitliğinin, bireyaklaştıkça gelir dağılımı eşitsizliğinin arttığını söyler bize (Aşağıdaki şekilde iki ayrı ülke için çizilmiş Lorenz eğrileri yer alıyor.)

 
Türkiye’de gelir dağılımı araştırmalarını TÜİK yapmaktadır. 2001krizinden hemen sonraki yılda 0.44 gibi bir düzeyde olan Gini katsayısı,izleyen yıllarda düzelme eğilimine girmiş 2003’de 0,42, 2004’de 0,40’a inmiş ve2005’de 0.38 ile düzelmenin doruk noktasına çıkmış görünüyor. Eğer Türkiye bueğilimi sürdürebilseydi gelir dağılımı bozukluğunu düzeltme yolunda ilerliyorolacaktı. Ne var ki 2006 yılında yeniden 0.43’e çıkan Gini katsayısı 2007 ve2008 yıllarında 0.41 oranında kalmış.  Bugelişim bize krizin yarattığı bir gelir dağılımı iyileşmesi yaşandığını işaretediyor. Yani 2002 ile 2005 arasında yaşanan gelir dağılımı düzelmesinin krizingetirdiği törpülemelerden kaynaklandığı anlaşılıyor. Çünkü krizler yüksek gelirgruplarını daha fazla etkiliyor ve daha fazla törpülüyor. Krizin etkisi ortadankalkmaya başladığında ise gelir dağılımı bozukluğu yeniden ortaya çıkmayayöneliyor. 2001 krizi kadar etkili olmasa da küresel krizin etkisiyle 2009 vesonrasında Gini katsayısında benzer düzelmeler ortaya çıkmış bulunuyor. 2009yılında 0,41’de kalan katsayı 2010 yılında 0,40’a gerilemiş durumda. Krizinetkisinin aşıldığı 2011 yılı ve izleyen yıllar bizim açımızdan daha iyi birgösterge olacaktır.     

 

 
Dünya ülkeleri üzerinde yapılan gelir dağılımı araştırmaları Ginikatsayısının 0.25 ile 0.50 arasında yaygınlaştığını gösteriyor. İsveç, Norveçgibi sosyal demokrasi rejimi uygulayan Kuzey ülkelerinde Gini katsayısı 0,25 – 0,30gibi oranlarda çıkıyor. Eski sosyalist ülkelerin çoğunda da buna benzer düşükGini katsayıları söz konusu. Almanya, gelişmiş ekonomiler arasında 0,28’likoranla gelir dağılımının en iyi olduğu ülke. İngiltere’de oran 0,34. ABD’degelir dağılımı eşitsizliği Türkiye’deki gibi 0,41 düzeyinde.

 

 
TÜİK’in gelir dağılımı araştırmalarının ortaya koyduğu bazı önemlibilgiler daha var. Örneğin nüfusun yüzde 60’dan fazlası ev sahibi, yüzde 20’denfazlası kiracı konumunda bulunuyor. Konutunda çatı sızıntısı, duvar nemi,çürümüş pencere çerçevesi gibi sorunları olanların oranı yüzde 40’a yakın.Konutunda izolasyon sıkıntısı nedeniyle dolayı ısınma sorunu olanların oranıyüzde 60’ı geçiyor. Evden uzakta bir haftalık bir tatili karşılama imkânınasahip olanların oranı yüzde 10 dolayında. Büyük çoğunluğun böyle bir tatilikarşılama imkânı yok. Nüfusun yarısı yeni giysiler alabilecek durumda, diğeryarısının ise böyle bir imkânı bulunmuyor. Bunlar da Gini katsayısının bizesöylemediği gerçeklerin anketlerle belirlenmiş yansımaları.

 

Mahfi EĞİLMEZ

 

Add a Comment

Social Widgets powered by AB-WebLog.com.

Featuring Recent Posts WordPress Widget development by YD

Önceki yazıyı okuyun:
M.Uğur Civelek: Dönülmez Akşamın Ufkundayız!..

Kırılganlık artışını engellemek adına parasal genişlemenin ivmelendiği, artan enflasyon baskısı nedeniyle emtia fiyatlarına ilişkin endişelerin tırmandığı bir haftayı geride bıraktık....

Kapat