Mahfi Eğilmez: Rezerv Para

Bu başlıktaayrı ayrı ele almamız gereken iki kelime var: Rezerv ve para. Para, birkaçişlevi olan bir araçtır. Paranın işlevlerini üç temel amaç çerçevesindesıralayabiliriz: (1) Bir mal veya hizmeti satın almak için kullanılır. Pazardanbir kilo domates satın almak istediğimizde karşılığında yarım kilo fasulyevermemize gerek bırakmayan şey paradır. (2) Değer biriktirmek için kullanılır.Tasarruflarımızı bankaya yatırdığımızda paramız faiz kazanarak değerini korur.Hatta eğer faiz enflasyondan yukarıdaysa paramızın değeri artar. Böyleceilerideki ihtiyaçlarımızı karşılamak için bugünkü kazanımlarımızın değerinikorumamıza yardım eder. (3) Ölçü birimi olarak kullanılır. Pazardan bir kilodomates almaya gittiğimizde kilosunun 2 lira olduğunu öğrenince bu bizim içinbir ölçü oluşturur. Demek ki domatesin fiyatı buymuş diye düşünürüz.

 

Rezerv,saklama ve biriktirme karşılığı kullanılan bir kelimedir. Lokantalarda bazenbir masa üzerinde rezerve yazısı görürüz. Bunun anlamı o masanın bir müşteriiçin ayrılmış, saklanmış olduğudur. Rezerv para da aşağı yukarı bu anlamdakullanılır. Yani “biriktirilebilir para.” Örneğin ABD doları rezerv paradır,çünkü dünya ticaretinde ağırlıklı bir kullanıma sahiptir. DolayısıylaAmerikalının yanı sıra Japon, Türk ya da Çinli de bu parayı elinde tutabilir.Çünkü istediği zaman bu parayı kullanabilme imkânı vardır. Buna karşılıkTaylandlılar dışında kimse elinde Tayland Bahtı tutmak istemez. Çünkü bu parayıancak Tayland’da harcayabilmek mümkündür. Buna karşılık ABD dolarını Tayland’dakullanmak mümkündür. O nedenle Tayland Bahtı rezerv para olarak kabul edilmez.Bir paranın uluslar arası alanda rezerv para olarak kabulü o paranın ticaretteve çeşitli ilişkilerde yaygın biçimde kullanılmasına bağlıdır. Altın da uluslararası geçerliliği olan bir değer biriktirme aracı olduğu için rezerv varlıkolarak kabul edilir.

Ülkelerin merkezbankaları, tıpkı insanlar gibi kötü günler için rezerv bulundururlar. İnsanlarbunu yaptığında adına tasarruf, merkez bankaları yaptığında adına rezerv denir.Merkez bankaları iki türlü rezerv varlık bulundururlar: Yabancı para (döviz) vealtın. Hangi paraların rezerv para olarak kabul edildiğini ve bunlarınrezervlik derecesini anlamanın en kestirme yolu ülkelerin döviz rezerviiçindeki ülke paralarının oranlarına bakmaktır.

IMFverilerine göre 2011 yılsonu itibariyle ülkelerin Merkez bankalarınınbulundurduğu rezerv paraların dağılımı yüzde olarak şöyle görünmektedir:

Dolar yüzde                 60,2

Euro yüzde                  26,7

Sterlin yüzde                 4,2

Yen yüzde                     3,9

Diğer paralaryüzde       5,0

2000 yılındadoların ağırlığı yüzde 71,1, euronun ağırlığı ise yüzde 18,3 imiş. Yani sondönemde dolardan euroya bir miktar kayma ortaya çıkmış olsa da dolar, temel rezervpara olma özelliğini ve ağırlığını kaybetmemiş görünmektedir.

Mahfi EĞİLMEZ

 

Add a Comment

Social Widgets powered by AB-WebLog.com.

Kudret Ayyıldır

Featuring Recent Posts WordPress Widget development by YD

Önceki yazıyı okuyun:
Ali Ağaoğlu: Kritik Gün Geldi Çattı!

Bugün Avrupa Merkez Bankası’nın (ECB) ikinci 3 yıllık uzun vadeli fonlama (LTRO-The Longer Term Refinancing Operation) ihalesi yapılacak. İhale aslında...

Kapat