Mahfi Eğilmez: Kamu Nakit Dengesi

Kamu kesimi başlıca 4 parçadanoluşur: Merkezi yönetim, sosyal güvenlik kurumları (SGK gibi sosyal güvenlikhizmeti sunan kurumlar), mahalli idareler (belediyeler, il özel idareleri vemahalli idare birlikleri) ve sermayesinin yarısından fazlası kamu kesimine aitolan KİT’ler.

 
Merkezi yönetim üç parçanın biraraya gelmesiyle oluşur: (1) Genel bütçeye dahil idareler (TBMM, Bakanlıklar,Emniyet Genel Müdürlüğü, Diyanet İşleri Başkanlığı gibi kurumlar), (2) Özelbütçeli idareler (YÖK, TÜBİTAK, TSE, TOKİ gibi kurumlar), (3) Düzenleyici vedenetleyici kurumlar (RTÜK, SPK, BDDK gibi kurumlar.) 

 
Bugün kamu bütçesi olarak bakılanbölüm yukarıda saydığım merkezi yönetim denilen bölüme dahil kurumlarınbütçeleridir. Buna merkezi yönetim bütçesi deniyor. Kısaca bütçe dengesidenildiğinde Türkiye uygulamasında anlaşılması gereken şey merkezi bütçedengesidir. Bu dengeyi şöyle ifade edebiliriz:
Bütçe Dengesi =  Bütçe Gelirleri – Bütçe Giderleri                                         

 
Bütçede, giderler tahakkuk,gelirler tahsilat bazında izlenir. Bir giderin yapılması için işlemlertamamlandığında o miktar, alacaklısına ödenip ödenmediğine bakılmaksızınbütçeye gider yazılır. Eğer alacaklısına herhangi bir nedenle o aşamadaödenememişse emanete alınır. Bu durumda gider yazılmış ama ödeme yapılmadığıiçin nakit çıkışı oluşmamıştır. Bazen de tersi olur ve henüz bütçeye gideryazılmamış bir işlem için nakit çıkışı gerçekleşir. Örneğin işe başlaması içinmüteahhide verilen avans nakit olarak ödenir ancak henüz harcama yapılıpbelgeleri getirilmediği için bütçeye o aşamada gider yazılmaz. Emanet veavanslar katılınca bütçe dengesi ile nakit dengesi farklı hale gelir. Bunu dabir denklemle gösterelim:
Bütçe Nakit Dengesi =  Bütçe Dengesi + Emanetler – Avanslar           

 
Hazine nakit dengesi, bütçe nakit dengesindenfarklıdır. Bütçe nakit dengesi merkezi bütçenin nakit dengesini ifade ettiğihalde Hazine nakit dengesi merkezi bütçenin bir parçası olan genel bütçenin gelirleriylegiderleri arasındaki farkı ifade eder (Emanet ve avanslar burada da aynımantıkla hesaba girer.) Buna göre Hazine nakit dengesini şöyle bir denklemleifade edebiliriz:
Hazine Nakit Dengesi = Genel Bütçe Gelirleri – Genel Bütçe Giderleri +Emanetler – Avanslar

  
2011 yılındaki sonuçlara görebunları sayılara dökelim:

 
Bütçe Dengesi = 295,9 – 313,3 = -17,4 (2011 yılında merkezi bütçesi 17, 4 milyar TL açık verdi)

 
Bütçe Nakit Dengesi = – 17,4 +5,2 – 2,6 =  – 14,8 (2011 yılında bütçenakit dengesi 14,8 milyar TL açık verdi.)                                                                                                    

 
Hazine Nakit Dengesi = 287,9 –306,4 + 2 – 1,8 = – 18,3 (2011 yılında Hazine nakit dengesi 18,3 milyar TL açıkverdi.)

 
Mahfi EĞİLMEZ

 

Add a Comment

Social Widgets powered by AB-WebLog.com.

Kudret Ayyıldır

Featuring Recent Posts WordPress Widget development by YD

Önceki yazıyı okuyun:
Çin’de Enflasyon Yüzde 4,5 Oldu

Çin’de enflasyon ocak ayında yüzde 4,5 olarak gerçekleşti.             Çin Milli İstatistik İdaresi verilerine göre, ülkede enflasyon son üç...

Kapat