Mahfi Eğilmez: Cari Açık Dersi

Bir ülkenin yurtdışından dövizödeyerek ithal ettiği mallar için yaptığı döviz ödemeleriyle yurtdışına dövizkarşılığı sattığı mallardan elde ettiği döviz gelirleri arasındaki farkadışticaret dengesi denir: Dışticaretdengesi = Mal ihracatı gelirleri – mal ithalatı giderleri.
 

Burada üç denge halinden biri olabilir: Mal ihracatı gelirleri =Mal ithalatı giderleri ise dışticaret denkliği vardır. Mal ihracatı gelirleri> Mal ithalatı giderleri ise dışticaret fazlası vardır. Mal ihracatıgelirleri < Mal ithalatı giderleri ise dışticaret açığı vardır.

  
Bir ülke yalnızca mal ihraç edipmal ithal etmez. Bunların yanında hizmet ithalatı ve ihracatı da yapar. Bununyanında ülkenin taşımacılık gelir ve giderleri, faiz gelir ve giderleri gibidöviz kazanım veya kayıpları vardır. Bunları da malların üzerine eklersekdışticaret dengemiz cari denge halini alır. Bunu da şöyle formüle ederiz.  

  
Cari denge = (Mal ihracatı gelirleri + satılan hizmetlerdensağlanan gelirler + diğer gelirler) – (mal ithalatı giderleri + satın alınanhizmetlere ödenen giderleri + diğer giderler) +/- cari transferler
Hizmetler; ulaştırma, turizm, haberleşme hizmetleri, inşaathizmetleri, sigorta hizmetleri, mali hizmetler, kişisel, kültürel hizmetler gibikalemlerden oluşur. Bunları yabancılara sunduğumuzda gelir, onlardanaldığımızda gider olur. Diğer Gelirler; doğrudanyatırım, portföy yatırımları ve diğer yatırımlardan elde edilen faiz, hissegeliri, kâr payı, gelir gibi tutarları içermektedir. Bu gelirleri yabancılardanelde ettiğimizde gelir, yabancılara ödediğimizde gider yazarız. Cari transferler (Karşılıksız transferler);örneğin yurtdışındaki işçilerimizin gönderdiği paralar bu kategoriye girer. 
  
Burada da üç denge halinden biri olabilir: Yukarıdaki cari dengedenkleminin ilk parantezi içindekilerin toplamı ile cari transferler toplamıikinci parantezdekilerden büyükse cari fazla, küçükse cari açık söz konusudur.Bu ikisi birbirine eşitse cari denge denk demektir. 

  
Türkiye’nin 2011 yılı ödemeler dengesi sayıları şöyledir (milyar dolar):İhracat: 143,5
İthalat: 232,9
Hizmet Gelirleri: 39
Hizmet Giderleri: 20,7
Diğer Gelirler: 4,0
Diğer Giderler: 11,7 
Cari transferler: 1,7
Şimdi bunları yukarıdakidenklemlerde yerine koyarak dışticaret dengesini ve cari dengeyi bulalım:

  
Dışticaret dengesi = 143,5 – 232,9= – 89,4 (Türkiye 2011 yılında toplam 89,4 milyar dolar dışticaret açığıvermiştir.)
Cari denge =  (143,5 + 39 + 4) – (232,9 + 20,7 + 11,7) + 1,7= (186,5) – (265,3) + 1,7 = 77,1 (Türkiye 2011 yılında toplam 77,1 milyar dolarcari açık vermiştir.)

  
Cari açığı GSYH’ya (OVP’ye göre tahminen781 milyar USD) böler ve 100 ile çarparsak cari açığın GSYH’ya oranını yüzde 9,9olarak hesaplamış oluruz.
 

Mahfi EĞİLMEZ

 

Add a Comment

Social Widgets powered by AB-WebLog.com.

Featuring Recent Posts WordPress Widget development by YD

Önceki yazıyı okuyun:
Yaman Törüner: Kurumsal Yönetim Ne Anlama Geliyor?

Kobirate-Kredi Derecelendirme ve Kurumsal Yönetim Şirketi, İMKB100, İMKB30 ve İMKB kurumsal yönetim endeksinde yer alan XKUR firmalarına yönelik kurumsal yönetim...

Kapat