Mahfi Eğilmez: Borçlanmanın Arka Planı

Borçlanma, bir finansman açığınınkapatılması için başkalarına ait paraların ödünç alınması işlemidir. Bu ödünçalma işlemi karşılığında da faiz adı verilen bir bedel ödenir. Faiz, borç verenaçısından elindeki imkânın bir süreliğine başkasına devretmenin karşılığı olanbedel, borç alan açısından da başkasına ait parayı geçici bir süre içinkullanmanın karşılığında ödenmesi gereken bedeldir.

 
Kamu kesiminin finansman dengesi(T – G) olarak gösterilir. Buna bütçe dengesi adı da veriliyor. T, vergileri yada daha genel ifadeyle kamu gelirlerini, G ise kamu harcamalarını gösterir.Eğer T = G ise ya da T > G ise kamu kesiminin borçlanma ihtiyacı doğmaz. EğerT < G ise o zaman kamu kesimi için borçlanma ihtiyacı ortaya çıkar.

 
Özel kesiminin finansman dengesi(S – I) olarak gösterilir. Buna özel kesim tasarruf yatırım dengesi adı daveriliyor. S, özel kesim tasarruflarını, I ise özel kesim yatırımlarınıgösterir. Eğer S = I ise ya da S > I ise o zaman özel kesimin borçlanmaihtiyacı olmaz. Eğer S < I ise o zaman özel kesimin borçlanma ihtiyacıdoğar.

 
(T – G) ve (S – I) toplamı birekonominin iç dengesini gösterir. Bunu şöyle ifade edebiliriz: Ekonominin içfinansman dengesi = (T – G) + (S – I)

 
Ekonominin dış dengesi dışarıyasatılan mal ve hizmetlerden elde edilen döviz gelirleriyle (X) dışarıdan satınalınan mal ve hizmetlere ödenen dövizler (M) arasındaki ilişkiyle ifade edilir.Bu da bize ekonominin dış dengesini gösterir. Ekonominin dış finansman dengesi= (X – M.) Buna cari denge de deniyor. Eğer X = M ise ya da X > M ise dışdenge için borçlanmaya gerek yoktur. Eğer X < M ise o zaman dış denge içinborçlanma devreye girer.

 
Ekonominin genel finansmandengesi iç ve dış dengeleri bir araya getirerek oluşturulur:

(T – G) + (S – I) = (X – M)

Yani ekonominin iç finansmandengesi dış finansman dengesine eşittir.

 
Eğer T < G ise bütçe açığı sözkonusu demektir ve ortaya kamu kesimi borçlanması çıkar.

Eğer S < I ise ortaya özelkesim tasarruf açığı çıkar ki bu durumda özel kesimin borçlanması gerekir.

Eğer X < M ise kamu kesimi ve/veyaözel kesim için dış kaynak ihtiyacı çıkar ve dış borçlanmaya başvurulur. 

 
(T – G) ve (S – I) da yaniekonominin iç finansman dengesinde ortaya çıkacak açıkları karşılamak için hemTL ile hem de dövizle borçlanma yapılabilir. Buna karşılık (X – M) yaniekonominin cari dengesinde çıkacak açıklar için borçlanma dövizle yapılmakzorundadır çünkü yabancılar borcumuzu TL ile yapmamızı kabul etmezler.

 
Kamu kesimi açısındanborçlanmanın alternatifi vergileri artırmak ya da harcamaları kısmaktır. Özelkesim açısından borçlanmanın alternatifi tasarrufu artırmak ya da yatırımlarıkısmaktır. Ekonominin tümünün dış dengesi açısından borçlanmanın alternatifiyabancı sermaye yatırımlarını çekebilmektir.

Mahfi EĞİLMEZ

 

Add a Comment

Social Widgets powered by AB-WebLog.com.

Featuring Recent Posts WordPress Widget development by YD

Önceki yazıyı okuyun:
Güven Sak: Türkiye’nin Doğusu Çıkmaz Sokaktır

Türkiye, Avrupa ekonomisinin bir parçasıdır. Üretim altyapımızın daha sofistike hale gelmesinin tek nedeni Avrupa pazarıdır.   Gümrük Birliği, Türkiye için...

Kapat