Iyi, Kotu, Cirkin – Politika, Cari Acik, Ekonomi Bakani ve TL…

Haziran 12 genel secimleri ortaya cikan net saflara ve AKP’nin net zaferine ragmen beklenmedik sorunlarla bitti.  Temmuz ortasi itibariyla ana muhalefet yemin krizini asmis gibi gorunuyor; BDP icin de bir formul yaratilarak kalan 35 vekili Meclis’e getirmenin bir yolu bulunacagina inaniyorum.  Ancak, bu karmasanin cozumu yolunda, iktidarin izledigi yol aydinlatici oldu.  Ozgurlukler cercevesinde Kurt sorununu cozmeyi merkeze almis yeni bir Anayasa’nin hazirlanmasi asamalarinda bizleri nasil gerginliklerin bekledigine dair net bir isaret oldu.

Gorunen o ki, yeni Meclis Baskanimiz Sayin Cemil Cicek gecmisteki durusu ile celistigi noktalar olsa da mevcut pozisyonu geregi esas arabulucu rolunu oynamakta aktif olacak. Uzlasma ile yapilmasi arzu edilen bir Anayasa oncelik iken, boyle bir role deneyimli ve manevra kabiliyeti yuksek birinin secilmesi hic kuskusuz onemli.  Su durumda, Meclis’in 2011-2015 doneminde, akil adam rolu Sayin Cicek’e ait.  Ortaya cikacak sonuc da buyuk olcude Sayin Cicek’in bu rolu yorumlayisi ile vucut bulacak.

Bugunun cozum bekleyen sancili konularinda, cok da eskiye gitmeye gerek kalmadan yaptigi bazi aciklamalar hatirlanirsa, Sayin Cicek’in bulmasi gereken ortayolu simdiden zora soktugunu dusunmeye ise Turkiye gibi bir ulkede  fazla da gerek yok.  Bu topraklarda dun dun, bugun bugun.  Yarin ne olacagini zaten bilen yok.  Supheye yer birakmayan gercek ise onumuzdeki dort yil boyunca Sayin Cemil Cicek’in Meclis Baskanligi’nin yukledigi gorevden oteye sagduyunun ve uzlasinin temsili olarak son derece aktif bir politika yapici olarak hayatimizda yer alacak olmasi.  

Yemin krizinde AKP-CHP uzlasmasinin hemen arkasindan ortaya cikan da; Sayin Cicek’in AKP’nin “herkese uzanan eli” olurken, Sayin Basbakan Erdogan’in da secmene hitaben surdurdugu sert, karizmatik lider tutumu devam ettirecek alana sahip kalarak yoluna devam edecegi.  2007’deki balkon konusmasindan sonra her soze inanmamayi tecrube etmistik zaten.  Peki bu seferki yapici balkon konusmasinin ardindan Sayin Basbakan’in simdi izledigi tutuma sasiran oluyor mu gercekten?

Net olarak vurgulamak istedigim: yeni Anayasa yapilirken karsilikli cikislarin en az secimden onceki donemde oldugu kadar sert olacaginin beklenmesi gerektigi. Ekonomi tarafinda bozulan dis dengenin verdigi kaygilarin uzerine onumuzdeki donemin olasi gergin politik ortami eklendiginde TL’nin degeri uzerine yorum yaparken deger kazanma marjinin oldukca kisitli oldugunu kavramak icin alim olmaya gerek yok herhalde.

Ekonomi icin tahminler yaparken dikkatin onemli kisminin politikaya verilmesi gerekiyor Turkiye’de- ki biraz benim gibi bu islere ilgi duyan biriyseniz bu adrenalini yuksek alani yakindan takip etmekten kendinizi alamiyorsunuz.  Ancak, daha hukumetin programi Meclis’te onay almadan yeni donemin star bakaninin, ekonomi tarafindan cikacagi kendini belli etti.  Yeni Ekonomi Bakanimiz Sayin Zafer Caglayan’in, ardi ardina gelen aciklamalariyla bizi saskinliklardan saskinliklara surukleyecegi yeni bir heyecan firtinasi da boylece baslamis oldu.

Oncelikle AKP’nin bu yeni “ustalik” doneminde ekonominin yonetim yapisini degistirdiginin altini cizmek gerekiyor.  2001 krizi sonrasi donemde uygulanan programin ana sahiplenicisi, kuresel krizde deneyimini iyice artiran ve Basbakan Yardimciligi’na terfi eden Sayin Ali Babacan, ekonomik birimlerin tepesinde ana yonetici veya koordine edici.  Bunun pratikte nasil calisacagini daha bilemiyoruz.  Koordine etmekle yukumlu oldugu bagimsiz kurumlar Merkez Bankasi ile BDDK; bakanliklar ise Maliye ve Ekonomi. Hem butce aciginda duzelmeyi, hem AKP’ye oy kazandiran harcama modelini mumkun kilan Sayin Simsek, Maliye Bakani olarak yoluna devam ediyor yeni kabinede.  Hedefi bu AKP doneminde kayit disi ekonomi.  Yeni yaratilan Ekonomi Bakanligi’nin basinda ise Sayin Zafer Caglayan var.

Sayin Caglayan, ithalatı azaltmaya yonelik ithal ikame modeli uzerinde calisiyor. Ayni zamanda ihracatı artirmaya yonelik yeni pazar arayısları da var.  Bunlar issizlikle mucadele acisindan cari acikla bas etmek icin hizli buyumeden vazgecemeyecek bir ekonomi icin cok onemli projeler.  Zaten Sayin Caglayan ihracata dayali kalkinma stratejisinin sozculerinden. Turkiye’nin ihracat yapisini bir cogumuzdan cok daha iyi bilir.  Bu noktaya kadar sorun yok. Ancak Sayin Caglayan’in “Ihracat Bakani” degil de “Ekonomi Bakani” olmasi ve kapsaminda cok daha genis bir alan bulunmasi hizli bir baslangicla yaptigi aciklamalar ile birlestiginde endise kaynagi oluyor.

Sayin Bakan’in Merkez Bankasi’nin isine karismak asla istemem parantezine alarak da olsa mevcut cari acik sorununu Merkez’in eski politikalarinin cezasi olarak algiladigini acik etmesi uzerinde durulmasi gereken bir nokta. Keza, bu algilama penceresi gelecekte uygulamayi dusundugu politikalarin dayanaginin sagligi konusunda endise yaratiyor. Ustelik 2002’den beri iktidarda olan bir partinin yeni bakani artik cari aciktaki problemlerin ertelenme doneminin bittigini soyluyor. Yine de, ara mali ve ihracata yonelik yerel uretimi artirmayi hedefleyerek orta vadeli kalici yapisal cozum icin tesvik sisteminin sektorel ve bolgesel acidan harmanlanarak yenilestirme projesine diyecek yok.  Bunun adini koymus Sayin Bakan zaten: Girdi Tedarik Stratejisini (GITES). Dogru yapilirsa sapka cikartmak gerek. 

Ancak, ic talep kaynakli cari acik problemi genel anlamda istikrari tehdit ederken Sayin Caglayan’in TL’de deger kaybi olsun diye Merkez Bankasi’na politika faizini daha da indirmeyi onerdigi zaten biliniyor.  Begenelim veya begenmeyelim ama yeni ekonomik gerceklere yeni cozumler sunmakta yaratici adimlar atan ve aslinda son derece yetkin kisilerden olusan Merkez Bankasi PPK uyeleri, ekonomiden sorumlu birimlerin bu dusuk faiz yonlendirmeleriyle bagimsizliklari acisindan zaten zan altinda- hele sadece mevcut yontemlerde israr edilirken veriler yavaslamanin arzu edilenden yavas olacagina isaret ederken.  Dolayisiyla, yeni Ekonomi Bakanimiz’in bir de MB’nin ic talebi kontrol etme amacli yaptigi TL mevduat munzam karsilik artislarini hata olarak adlandirmasi zihinlerde sorular yaratiyor. Sirf ihracat degil de genel olarak ekonomiden sorumlu kilinmis bir bakanin, ucuncu donemine girmis ve son dokuz yila her anlamda damgasini vurmus bir hukumet icinde gorevli iken cari acikla mucadeleyi sadece TL uzerinden algilayabildigini acik etmesi en hafif tanimiyla ilgi cekici.

Munzam karsilik artislarinin ithalati kamciladigini onermek ve enerji uretim-dagitim ihalelerinde satistan sonra kaynak bulma noktasinda olusan basarisizligi MB’nin munzam karsilik politikasina baglamak keskin ve yanlis bir alginin ifadesi.

Sayin Bakan’in cok hakli oldugu bir nokta var ancak aciklamalarinda.  O da MB’nin asiri buyuyen kredileri yavaslatma cabasi ve secimden sonra bu cabaya eklenen BDDK desteginin yaraya ilac degil; agri kesici oldugunu ifade etmesi.  Yaraya asil ilac uzun sureden beri neden ilerleme saglanmadigi merak edilen ekonomik rekabet gucunu artimaya yonelik, basta elektrik olmak uzere uretim maliyetlerini dusurecek reformlar zaten.

Ekonomik koordinasyondan sorumlu Bakan Sayin Babacan bugun, Avrupa’da yasanan karmasanin 2008’in bir tekrari ile sonuclanabilecegine dair ciddi bir uyari yapti.  Sayin Caglayan ise bir gun once Turkiye’nin %50 pazari olan Avrupa ekonomisinde krizin cok fazla derinlesmesini beklemedigini acikladi.  Arka planda onemli riskler olusurken Sayin Caglayan’in “cari acik tehdit degil ama biz sorunu cozecegiz” demesi kendi icinde yeterince celiskili gorunuyor.  Kendi ifadesiyle “ameliyat masasinda” uzun suredir tuttugu hastanin – cari acik tehdit degil ama sadece sorunken bile- yeni bir kalp krizi ile sarsilmasi icten bile degil.

Koordinasyona gercekten ihtiyac oldugu daha “t0”da kendini belli ediyor. Bunun ekonomi birimleri arasinda hizla ve hemen gelmeyecegini varsayarsak, TL’nin deger kaybi tarafinda Merkez’in Kasimdan beri isteyerek actigi koridorda bir miktar daha yolu oldugunu ongormek mumkun.

Guldem Atabay

guldema@gmail.com

Add a Comment

Social Widgets powered by AB-WebLog.com.

Kudret Ayyıldır

Featuring Recent Posts WordPress Widget development by YD

Önceki yazıyı okuyun:
Lider Forex: Yüksek Yen’e Müdahale Gelecek mi?

EUR/USD ANALİZ   Goldman Sachs’ın analistlerinden Jernej Omahen, İtalya ve İspanya’daki uzun vadeli istikrarsızlığın, ülke dışına yayılacak kötü sonuçlara sebep...

Kapat